
نوشته شده توسط : رضا
پایان نامه ارشد بررسي رابطه بين هزينه دولت و رشد اقتصادي در ايران 120 صمقدمهتأثیر مخارج دولت بر رشد اقتصادی در چند دهه اخیر توجه زیادی از اقتصاد دانان را به خود جلب کرده است. به طور نظری، اگر بخش دولتی از کارآمدی کمتری نسبت به بخش خصوصی برخوردار باشد، اندازه بزرگتر دولت منجر به رشد کندتر اقتصادی خواهد شد. اما اگر بخش دولتی کالاهای اساسی عمومی را که تولیدکنندگان بخش خصوصی قادر به فراهم سازی آن نیستند، فراهم سازد، درنتیجه اندازه بزرگتر دولت به رشد سریعتر اقتصادی منجر خواهد شد.اقتصاددانان مهمترین وظایف دولت را وظایف ذاتی آن در امنیت، بهداشت و آموزش می دانند. برخی این وظایف را برای دولت کافی ندانسته، برای حفظ تعادل اقتصادی، دخالت دولت در اقتصاد را به دلیل شکست بازار، ضروری می دانند. در مقابل، برخی دخالت دولت را مداخله گرایانه و محدود کننده آزادی و انتخاب به حساب آورده و آن را عامل غیرکارآمدی و رانتی شدن دولت قلمداد می کنند. که از این رهگذر، نظریه شکست دولت مطرح می شود. در اقتصاد ایران، دولت سهم بسیار بالایی از اقتصاد کشور را به خود اختصاص داده است و به تناسب این ساختار، مخارجش هر ساله در طی سالهای اخیر، افزایش پیدا کرده است. از جهت دیگر، گسترش ضروری خدمات عمومی، دولت ها را مجبور ساخت که خود به صورت عاملی اقتصادی درآیند و در مواردی به تولید نیز دست زدند. حکومتهای امروزی، با توجه به حجم تولید ملی که در چارچوب بخش دولتی صورت می گیرد و با درنظر گرفتن ملاحظه آنان در بخش خصوصی، هدایت آن در مسیری خاص بصورتی گوناگون، ابزار بسیار قدرتمندی در کنترل و هدایت اقتصاد کشور ها به طرزی نسبتاً قاطع در دست دارند. علاوه بر این، تحقق این فرایند شرطی اجتناب ناپذیر در توسعه کشور ها به صورتی همگن و با برنامه ریزی کارا و مؤثر به شمار می رود.به موازات فعالیت کلان اقتصادی در کشور، سهم دولت در اقتصاد نیز رو به افزایش بوده است و در بسیاری حوزه ها شاهد تأثیر مداخله دولت بر روند های اقتصاد و بازار بوده ایم. امروزه در کمتر جای عالم اثری از اقتصاد خصوصی و دولتی خاص می توان یافت. بلکه امروزه اکثر جوامع دارای اقتصاد مختلط می باشند.ویژگی این تحقیق تخمین روابط پویای کوتاه مدت و همچنین روابط بلند مدت بین اجزای مخارج دولت و رشد اقتصادی می باشد که این امر به برنامه ریزی مخارج دولت در کوتاه مدت و بلندمدت برای دستیابی به رشد اقتصادی بهتر،کمک شایانی خواهد کرد.1-1 تعریف مسأله و بیان سئوال های اصلی تحقیقارتباط بین رشد اقتصادی و هزینه دولت، یا به طور کلی تر، اندازه بخش عمومی، یک موضوع مهم تحلیلی و اساسی است. دیدگاه کلی این است که، مخارج عمومی به طور قابل ملاحظه ای با تأثیر برزیرساختار فیزیکی یا سرمایه ای انسانی، می تواند رشد اقتصادی را متأثر سازد. فعالیت دولت ممکن است به طور مستقیم، یا به طور غیرمستقیم از طریق تعامل با بخش خصوصی، باعث افزایش محصول شود. ماهیت تأثیر مخارج عمومی بررشد، به ترکیب آن بستگی دارد. به گونه ای که با وجود مطالعات تجربی فراوان، یک ارتباط معنی داري بین هزینه ی عمومی و رشد، در یک جهت مثبت یا منفی وجود ندارد. در اين مورد نتايج، بسته به: کشور یا ناحیه، متد جبری ( روش تحلیل ) و دسته بندی مخارج عمومی، متفاوت هستند. رابطه ی بین هزینه دولت و رشد، به ویژه برای کشور های در حال توسعه مهم است. بیشتر از همه، آن هایی که افزایش سطوح مخارج عمومی را در سراسر زمان تجربه کرده اند. بررسی رابطه بین هزینه ی دولت و رشد اقتصادی در ایران از دو جنبه مهم است. یکی اینکه کشور ایران هم در رده ی کشور های در حال توسعه بوده و هم با افزایش سطوح مخارج عمومی در اکثر زمان ها مواجه بوده است؛ لذا آگاهی از تأثیرات این مخارج بر رشد اقتصادی، برای جهت دهی بهتر آن دسته از مخارج که تأثیر مثبت روی رشد اقتصادی دارند و تعدیل مخارجی که تأثیر منفی روی رشد دارند و تفکیک مخارجی که احتمالاً روی رشد بی تأثير خواهند بود؛ یک نیاز حیاتی و اساسی است. دیگر اینکه با توجه به شرایط فعلی اقتصاد ایران و ابلاغ سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایرن؛ یکی از اهداف کلیدی در افق برنامه ریزی، مشارکت بیشتر بخش خصوصی و کاهش تصدی دولت است. لذا تعیین اثربخشی مخارج دولت بر رشد اقتصادی در طول سال های گذشته به تفکیک نوع هزینه های دولت، اعم از هزینه های جاری و سرمایه ای بسیار با اهمیت است. با توجه به موارد فوق، سؤالات اصلی تحقیق عبارتند از:1-آیا بین هزینه ی دولت و رشد اقتصادی در ایران، در طول دوره مورد بررسی، ارتباط معنی درای وجود دارد؟2-آیا بین هزینه دولت و سرمایه گذاری خصوصی در طول دوره مورد بررسی در ایران، ارتباط معنی داری وجود دارد؟3-کدام دسته از مخارج تاثير مثبت بررشد اقتصادی كدام دسته، تأثیر منفی روی رشد در ایران داشته اند؟1-2 ضرورت انجام تحقیقبا توجه به اینکه بخش خصوصی نیز متأثر از هزینه های دولت است و از این طریق رشد اقتصادی از این بخش نیز متأثر مي شود. لذا انجام تحقیقی که علاوه بر تفکیک هزینه های دولت و نقش هر قسمت از هزینه ها در رشد اقتصادی، به تأثیر غیرمستقیم هزینه ها در رشد اقتصادی از طریق بخش خصوصی نیز بپردازد، در شرایط کنونی امری بسیار ضروری می باشد.1-3 فرضیه های تحقیق1- بین هزینه ی دولت و رشد اقتصادی در ایران در طول دوره مورد بررسی، ارتباط مثبت و معنی داری وجود دارد.2- بین هزینه دولت و سرمایه گذاری بخش خصوصی در ایران در طول دوره مورد بررسی، رابطه منفی و معنی داری وجود دارد.3- بین افزایش مخارج عمرانی دولت و رشد اقتصادی رابطه مثبت و معنی دار و بین افزایش مخارج جاری دولت و رشد اقتصادی رابطه ی منفی و معنی داری وجود دارد.1-4 اهداف تحقیق1- تعیین میزان تأثیر مخارج دولت بر رشد اقتصادی در ایران در طول دوره ی مورد بررسی.2- تفکیک مخارج دولت، به مخارج افزایش دهنده و مخارج کاهنده ی رشد اقتصادی در ایران، در طول دوره ی مورد بررسی.3- ارائه پیشنهادات و راهکار های لازم جهت برنامه ریزی مخارج دولت در افق: کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت.1-5 روش انجام تحقیقدر این تحقیق از تکنیک هم انباشتگی[1] ( همجمعی ) اقتصادسنجی بر مبنای روش خود توضیح برداری با وقفه های گسترده ( ARDL )[2] برای متغیر های سری زمانی مدل انتخابی استفاده خواهد شد.1-6 روش و ابزار گردآوری اطلاعاتبا استفاده از روش کتابخانه ای ازآمار و اطلاعات کلان اقتصاد ایران که توسط بانک مرکزی، مرکز آمار ایران، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و معاونت آمار های اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی منتشر شده است، استفاده خواهد شد.فصل دوممروری بر ادبیات موضوع2-1 تعریف دولت و ماهیت آنمفهوم دولت (state) تا سدة شانزدهم رواج سياسي نيافته بود. نخستين كاربرد آن در بحث علمي و نيكولو ماكياولي (1527-1469) نسبت داده ميشود. براي يونانيها اين مفهوم شناخته شده نبود. آنها به جاي آن واژه «پوليس» را به كار ميبردند كه ميتوان آن را « شهر- دولت» ناميد. در شهر- دولتهاي كاملاً نزديك و كوچك يونان باستان به بهرهمندي از حقوق و اجتماع تأكيد ميشد و سلطه و اطلاعات مورد توجه نبود. به گفتة كاتلين بهتر است آنها را «اجتماع شهري» بناميم تا دولت. «شهرهاي» روم نيز از بهرهمندان از حقوق و وظايف مدني كامل جانبداري ميكردند. بنابراين شهر- دولتهاي يونان و روم گردهمايي بسيار همبستة گروهي بودند كه به استثمار بردگان زندگي ميكردند.مفهوم دولت نو در بخش عمده اروپاي سده هاي ميانه نيز وجود نداشت. طي اين دوره تفكر سياسي دربارهامپراتور و حكومت شاهزادگان بود. در پايانهاي سدههاي ميانه، مفهومي از دولت به تدريج پديدار ميشد؛ اما به خوبي مشخص نبود، و زماني كاربرد يافت كه دولت از آن مردم نبود و حاكميت به شاهان تعلق داشت. در آن زمان، دولت را با اقتدار عالي برابر ميدانستند؛ اما گاه به «نهادهاي اجتماعي هم اشاره داشت». در گذر زمان، دولت گذشته از اصول و راستاها، مفهوم طبيعي اقتدار ناب و ساده، يا تأسيس را پيدا كرد.در گفت و گوهاي عمومي مفهوم «دولت» را در معنيهاي گوناگون به كار ميبرند. براي مثال واحد هاي تشكيل دهنده فدراسيون ايالات متحده آمريكا را در زبان انگليسي با نام state مشخص ميكنند. همين طور از كمك دولت، مقررات دولتي يا آموزش دولتي سخن گفته ميشود، در حالي كه به واقع كمك حكومت، مقررات دولتي يا آموزش دولتي سخن گفته ميشود، در حالي كه به واقع كمك حكومت، مقررات دولتي يا آموزش دولتي سخن گفته ميشود، در حالي كه به واقع كمك حكومت، مقررات دولتي يا آموزش دولتي سخن گفته ميشود، در حالي كه به واقع كمك حكومت، مقررات حكومتي و مانند آن است. دولت، حكومت نيست، بلكه حكومت كارگزار دولت است. دولت همچنين با جامعه، اجتماع و ملت فرق دارد. گاه نيز واژه دولت را با واژه «كشور» مترادف به كار ميبرند، گاهي هم براي جلوگيري از ابهام ناشي از كاربرد عاميانة دولت، تركيب « دولت- كشور» را ترجيح دادهاند[3]. پس ازتحليل مفهوم دولت و دست يافتن به تعريف عملي آن، تفاوت مشخص آن با حكومت را باز خواهيم شناخت.شايد شگفتانگيز باشد كه متفكران و پژوهشگران سياسي در مورد تعريف دولت توافق نظر ندارند. اختلاف نظر پيش از هر چيز به گوناگوني انديشهها در موردسرشت دولت كه بر تعريفها اثر ميگذارد، مربوط است. در حالي كه برخي از متفكران سياسي دولت را در اساس يك ساختار طبقاتي ميدانند، ديگران بر اين انديشهاند كه دولت فراتر از طبقات و نمايانگر كل اجتماع است عدهاي آن را نظام قدرت ميدانند، ديگران نظام رفاه. برخي آن را تضمين كننده زندگي جمعي ميدانند رد حالي كه ديگران آن را نهادي اخلاقي ميدانند كه از رفاه و تأمين اخلاقي انسان جداييناپذير است. برخي آن را از ديدگاه حقوقي محض به مثابه اجتماعي تلقي ميكنند كه طبق قانون سازمان يافته است و برخي آن را با خود ملت يا جماعت يكسان ميدانند. عدهاي بر جنبة ساختاري آن تأكيد دارند و برخي ديگر بر جنبة كاركردي آن.دربارة جامعة مدني يا دولت از همان آغاز تفكر سياسي اختلاف عقيده وجود داشته است. براي مثال، سوفسطهاي يونان باستان، كه فلسفة سياسي اروپا از آنها آغاز شد، جامعه مدني را قراردادي ميدانستند. اما متفكران بعدي مانند افلاطون (347-428 قبل از ميلاد) و ارسطو (322-384ق.م.) با اين نظر موافق نبودند. براي مثال، ارسطو، «پوليس» را طبيعي و ضرور تلقي ميكرد و ميگفت «پوليس» از غرايز طبيعي انسان ظهور ميكند؛ محصول و نيز اوج نياز انسان به زندگي اجتماعي است، و براي رشد جنبههاي گوناگون انسان ضورر است. از نظر او، فردي كه بيرون از «پوليس» زندگي كند يا فروتر از آدمي است يا برتر از او، و موجود طبيعي بشري نيست. ايده آليستهاي نوي سدههاي هجدهم و نوزدهم، مانند روسو، كانت، هگل، گرين[4] و بوسانكه[5] كم وبيش با اين نظر موفاق بودند. آنها دولت را نهادي اخلاقي ميدانستند كه براي رشد كامل اخلاقي انسان غير قابل صرف نظر است. آلتوسيوس[6] و گروسيوس[7] نظريات همانندي با آنها داشتند و دولت را تأسيسي عمومي براي ارتقاي رفاه بشر ميدانستند و همين نظر در پيدايش مفهوم دولت رفاه، كه به طور عمده فقط براي جامعههاي وفور تناسب و اعتبار دارد، موثر بود.از سوي ديگر، كساني معتقد بودهاند كه دولت آزادي طبيعي فرد را محدود ميكند و در بهترين حال، شر ضرور است. يكي از متفكران برجسته معتقد به چنين نظري هربرت اسپنسر (1903-1820) فيلسوف انگليسي بود كه عقيده داشت دولت «شركت سهامي مشترك بيمه متقابل» است و عضويت در آن بايد آزاد و انتخابي باشد. او بر آن بود كه دولت ميتواند و بايد به شهروندان خود اجازه دهد از حقوق تبعه بودن آزاد باشند و نيز بار سنگين وظايف تبعه بودن را از دوش براندازند.در حد افراطي ديگر، آنارشيستهاي فلسفي مانند پرودون (1865-1809) و كروپتكين (1921-1842) معتقد بودند دولت شر مطلق است . آنها با بودن دولت (يا حكومت) به كسي كمك كرده باشد، اما به ندرت به سود عامه مردم بوده است؛ و بنابراين هر چه زودتر از بين برده شود رنج وعذاب انسان كمتر خواهد شد. در اينجا بايد اشاره كرد كه ماكياولي و تريشكه نيز بر زمينههاي ديگري، دولت را به مثابه نظام قدرت. از مجموع نظرات ارائه شده و با توجه به عملكرد دولت ها می توان چند ویژگی را برای دولت استخراج کرد:1- در انحصار داشتن قدرت برای اعمال زور؛2- حق و صلاحیت ( انحصاری ) برای اعمال سیاست هم در داخل و هم در خارج از کشور؛3- داشتن حق انحصاری وضع و اجرای قانون؛4- سازماندهی نیرو در طول مرز ها و تأمین امنیت داخلی و خارجی؛5- حق انحصاری اخذ مالیات و حقوق گمرکی و تهیه و تدارک بودجه ملی.الف تعریف و مفهوم اقتصادی دولتبه طور کلی، دولت یک مفهوم حقوقی و سیاسی است. کسانی که دولت را یک مفهوم اقتصادی می دانند، اشتباه می کنند. دولت با اقتصاد فقط رابطه دارد. کسانی که دولت را به مفهوم اقتصادی تعریف می کنند، در واقع وظایف و نقش دولت را تعریف کرده اند و نه خود دولت را. ولی وظایف و نقش دولت تنها اقتصادی نیست، بلکه وظیفه و نقش سیاسی هم دارد؛ پس تعریف اقتصادی دولت نمی تواند یک تعریف جامع و مانع، حتی برای وظایف و نقش آن باشد.ماتریالیست ها، مخصوصاً کمونیست ها، مفهوم اقتصادی دولت را در نظر دارند. اقتصاد را عین دولت نمی دانند، ولی آن را برجسته ترین نقش برای دولت دانسته، عقیده دارند که جنبه اقتصادی دولت سایر جنبه های آن را تحت الشعاع قرار می دهد. هر دولتی، وسیله استفاده طبقه حاکمه برای تحکیم و تقویت سلطه اقتصادی او به کمک وسایل سیاسی است. در اینجا نقش سیاسی دولت که در نظر « ژان دابن » نقش اصلی دولت محسوب می شود، به صورت یک نقش کمک کننده به عامل اقتصادی جلوه کرده است و وقتی در تعریف حقوق از نظر سوسیالیسم می خوانیم " حقوق عبارت است از ساختمان محافظ اقتصاد "، بیشتر به نقطه نظر اقتصادی سوسیالیست های مارکسیست پی می بریم.به طور کلی، کسانی که مفهوم اقتصادی دولت را در نظر دارند، منکر مفاهیم سیاسی و حقوقی دولت نیستند، به این دلیل سیاست و حقوق را در استخدام اقتصاد فرض می کنند، زیرا که اقتصاد را نقطه شروع نقش و وظیفه دولت می دانند و به عنوان صفت مشخصه و بارز دولت توجیه می کنند. بنابراین نمی توان به طور کلی اظهار نظر کرد که مفهوم اقتصادی دولت صحیح نیست و قابل رد است، بلکه باید در بعضی جهات این توجیه را قبول کرد و اذعان داشت که دولت دارای مفهوم اقتصادی بسیار نیرومندی است. در عقاید مارکسیسم، هدف دولت نیز اقتصادی است. آن ها عقیده دارند که دولت برای یک هدف اقتصادی طبقاتی تشکیل می شود.اگر مفهوم اقتصادی دولت تعیین کننده نقش و وظیفه آن باشد، در نتیجه تعریف دولت به مفهوم اقتصادی مطلق، صحیح نیست. به قول جان لاک[8] (1704-1632) که می گوید: " هدف دولت حصول آرامش، تأمین صلح و ایجاد امنیت و تهیه موجبات رفاه افراد جامعه است "، هدف بارز دولت را بیشتر جلوه گر نماید.کارل مارکس[9] ( 1883- 1818 ) می گوید: " دولت اساساً آلت سرمایه دار یا ارگان کاپیتالیست و ابزار کشمکش طبقاتی می باشد و نیروئی است که به وسیله آن طبقات تحت استثمار، در زنجیر انقیاد و بندگی گرفتار آمده اند ".لنین[10] ( 1924-1870) در رساله دولت و انقلاب، دولت را این طور تعریف می کند: " دولت محصول آشتی ناپذیر بودن طبقات و خصومت طبقاتی است. وجود دولت به خودی خود ثابت می کند که دشمنی های طبقاتی، غیر قابل التیام بوده، سازش میان طبقات غیر ممکن است. دولت آلت استثمار طبقات ستمکش است. قدرتی است که از جامعه برخاسته و خود را مافوق جامعه قرار داده و بیش از پیش از آن فاصله گرفته است. از صفات ممیزه دولت، یکی دسته بندی و تقسیم اتباع دولت بر اساس تقسیمات اراضی و دیگر تأسیس نیروی مسلح است. وجود نیروی مسلح خود دلیل وجود شکاف بین طبقات اجتماعی مردم می باشد. جلوگیری دولت از مسلح شدن تمام مردم دلیل بر وجود طبقات متخاصم و آشتی ناپذیر میان طبقات مردم است".اگر هر یک از تعاریف فوق را که از هدف و نقش اساسی دولت به دست آمده است قبول کنیم، معذلک این حقیقت را باید اعتراف نمود که دولت نمی تواند فی نفسه یک مفهوم اقتصادی مطلق باشد؛ بلکه نیرویی و یا به قول لنین، آلت و وسیله ای است در دست یک طبقه، یا تمام طبقات و یا جامعه بدون طبقه؛ منتهی این نیرو ( به قول مارکس ) یا آلت ( به قول لنین ) ممکن است در راه یک هدف اقتصادی خاص صرف شود.2-2 بررسی نظريهها و مكاتب اقتصادي با تأكيد بر جايگاه دولت2-2-1 مرکانتیلیسم[11]مركانتاليست نامي است كه به پيشينه و تفكرات اقتصادي دوران 1500 الي 1750 ميلادي اطلاق ميشود. در حالي كه مباحث نظري مركانتاليست در تمامي اقتصادهاي رو به رشد اروپاي غربي رايج بود اما اكثر مباحث عمدة آن در انگليس و فرانسه شكل ميگرفت.با سپري شدن زمان و بروز تحولات در فعاليتهاي اقتصادي، جامعه اشكال نويني بخود ميگرفت. فئوداليسم با منزلت طبقه مالك رفتاري اقتصادي، اجتماعي و سياسي ويژهاي بوجود آورده بود كه موجب رشد تجارت، شهرنشيني، استانها و ملل جدا از تركيب هدايتي تفكرات فئوداليستي شد.فعاليتهاي فردي كمتر تحت كنترل آداب و رسوم جامعه فئودالي و اقتدار كليسا بود. توليد كالاها براي بازار اهميت بيشتري يافته، زمين، نيروي كار و سرمايه در بازار مورد داد و ستد قرار ميگرفتند. اين نوع فعاليتها، زمينه بروز انتقلاب صنعتي را شكل ميداد.در حالي كه مباني نظري اقتصاد به شيوة تعليم و فلسفة مذهبي قرون وسطي توسط راهبانان قرون وسطائي نوشته ميشد، نظريههاي اقتصادي مركانتاليست مبناي كسب و كار بازرگانان بود. مباني نظري ارتباط نزديك با مباحث سياستهاي اقتصادي داشت و معمولاً نويسندگان مركانتاليست سعي در تقويت آن داشتند.در دوران تفكرات مركانتاليستي، نه فقط كميت بلكه كيفيت مباحث نظري اقتصاد رشد يافت. مباحث نظري مركانتاليست از سال 1650 تا 1750 به طور بارزي جنبة كيفي پيدا كرد و اكثر مفاهيم تحليلي آنها را تحت تأثير قرار داد تا اينكه آدام اسميت بر آن مبنا كتاب ثروت ملل خود را در سال 1776 نشر داد.پيشينة اقتصادي اين مكتب اقتصادي دوره زماني 1500تا1750 را شامل ميشود. وضعيت اقتصادي اين دوران بشرح زير است:
رابطه و همبستگی زیادی بین افکار اجتماعی قرون وسطی و نظریات مکتب سوداگری وجود دارد. در ابتدا مداخله دولت در پویش اقتصادی بر اساس این مفهوم مسیحی قرون وسطایی توجیه می شد که کسانی که خداوند به آنان قدرت بخشیده است، وظیفه دارند تا از این قدرت برای پیشبرد رفاه عمومی و خیر همگان در جامعه استفاده کنند. در سرمایه داری ابتدایی، دولت تدریجاً نقش های بسیاری را که سابقاً بر عهده کلیسا بود، به عهده گرفت؛ لیکن اخلاق پدرسالانه مسیحی رفتار مبتنی بر مال اندوزی را که نیروی محرکه اصلی نظام جدید سرمایه داری شمرده می شد، کلاً مردود شناخته بود؛ بنابراین لازم می نمود تا دیدگاه فلسفی و ایدئولوژی جدیدی که فرد گرائی، حرص و سود جوئی را از لحاظ اخلاقی توجیه کند، به وجود آید. مذهب پروتستان و فلسفه جدید فرد گرایی پایه های ایدئولوژی جدید را فراهم ساختند.نوشته های اقتصادی نویسندگان مکتب سوداگرای، منعکس کننده فرد گرایی جدید بود. این نظریه جدید، بر نیاز به آزادی بیشتر سرمایه داران در به دست آوردن سود، و بنابراین بر مداخله کمتر دولت در بازار تأکید داشت. بدین ترتیب وجود دو نظر عمومی که کلاً در مخالفت با یکدیگر بودند، تضادی را در نوشته های سودا گران به وجود آورد که تا زمانی که فلسفه لیبرال کلاسیک، از جمله اقتصاد کلاسیک، بقایای اخلاقی پدر سالارانه مسیحی قرون وسطی را به کنار زد، همچنان باقی بود.مرکانتیلیسم یا سوداگری، به منزله تبادل اقتصادی افکار ماکیاولی[12] (1527-1469) و بدن[13]
|
تاریخ انتشار : |
نظرات (0)
|
پکیج رشته مدیریت
دیگر نگران نباشید!؟
این پکیج شامل بیش از 250 مقاله و پایان نامه کارشناسی و کارشناسی ارشد میباشد
با این پکیج شما منبع خوبی برای مقاله و پایان نامه خود دارید
نمونه ای از مقالات و پایان نامه ها:
امنيت شغلي با رويكرد ايمني و سلامت و نقش آن در نگهداري كاركنان سازمان 65 ص
بررسی عوامل موثر بر رضایت متقاضیان درخواست تسهیلات از بانکها
پیشنهاد فنی سیستم مدیریت نگهداری و تعمیرات تجهیزات برای كلیه مراكز درمانی كشور
مقایسه میزان توانمندی فنی ،ادراکی ،انسانی مدیران زن و مرد 50 ص
پروژه پاياني برنامه ريزي توليد اجراي سيستم توليدي بهنگام JIT 160 ص
پایان نامه مدیریت دولتیی -ارتباط تعهد سازمانی با ویژگیهای شخصی کارکنان دانشگاه تربیت معلم سبزوار
پایان نامه مدیریت درباره مهندسی مجدد سازمانها، شش سیگما و مهندسی ارزش
بررسي نحوه تبليغات در روابط عمومي صندوق تعاون كشور 85 ص
پایان نامه شركت سهامي بيمه ايران 350 ص
مقاله بررسي مديريت منابع انساني در شركت جهان گستران نوانديش45ص
مقاله بررسي نقش تكنولوژي اطلاعات بر روي مهندسي مجدد34 ص
پایان نامه کارشناسی تعهد سازمانی و کاری100ص
مقاله رويكردها و مدل هاي نوين توانمندسازي كاركنان و مديران در سازمانها64ص
روش تحقیقی بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستبافت ایران 345ص
بررسي مشكلات توليد و توزيع داخلي وخارجي پسته ايران وارائه راهكارهاي توسعه صادرات
پایان نامه ارشد بررسی رابطه بین اثربخشی ارتباطات سازمانی و منابع قدرت مدیران193ص
پایان نامه ارشد بررسی رابطه بین تیپهای شخصیتی مدیران و اثربخشی آنان از دیدگاه ذی نفعان
پایان نامه ارشد بررسی روشهای تامین مالی بر ارزش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار
پايان نامه براي دريافت درجه ي كارشناسي ارشدرشته ي مديريت دولتي ( مديريت منابع انساني) بررسي عوامل مؤثر بر طرح تكريم ازديدگاه ارباب رجوع در وزارت كار امور اجتماعي
پايان نامه ارشد تأثیر مشاوره گروهی با رویکرد تحلیل رفتار متقابل بر سازگاری دانش آموزان86ص
پایان نامه ارشد تأثیر كلاس های آموزشی دوران بارداری بر افسردگی پس از زایمان زنان ساكن تهران116ص
پایان نامه ارشد بررسي رابطه سبك رهبري مديران (براساس نظريه ليکرت) با ميزان رضايت شغلي دبيران در مدارس راهنمايي دخترانه شاهد شهر تهران140ص
پایان نامه ارشد بررسی و نقش فرآیند ارتباطات در عملکرد مدیران سازمان ملی جوانان و نهادهای تابعه شهر تهران 160ص
پایان نامه ارشد بررسی رابطه راهبردهای شناختی و فراشناختی با میزان موفقیت تحصیلی دانشآموزان شهري و روستايي97ص
پایان نامه ارشد بررسی امکانات و مشکلات تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی مناطق روستایی 131 ص
پایان نامه ارشد بررسي مقايسه اي ويژگي هاي خانوادگي زنان روسپي و زنان غيرروسپي212ص
نامه کارشناسی اثر شاخصهای آموزشی و تكنولوژی آموزشي بركارايي نيروي انساني182ص
پایان نامه کارشناسی بررسي ميزان شيوع اختلالات رواني در مديران دبيرستانهاي دخترانه شهر تهران 110 ص
پایان نامه کارشناسی تاثیر فعالیت های فوق برنامه بر موفقیت تحصیلی دانشجویان87ص
پایان نامه کارشناسی بررسي رابطه استفاده بيش از حد از بازي هاي رايانه اي در افت تحصيلي دانش آموزان 80ص
پایان نامه کارشناسی بررسي رابطه بين تفكرات غيرمنطقي و ملاكهاي همسرگزيني در دانشجويان دختر و پسر مقطع كارشناسي دانشگاه شهيد بهشتي 128 ص
پایان نامه کارشناسی بررسی رابطه بین موانع اجرای روش های تدریس فعال درافت تحصیلی دانش آموزان80ص
پایان نامه کارشناسی بررسي عملكرد مدیران تحصیلکرده و غير تحصيلكرده 130ص
مقاله پروژه ارزشيابي مهارت شغلي مدير آموزشگاه 118 ص
.
.
.
.
.
.
.
تمامی فایل ها word(doc) بوده و قابل ویرایش و شما میتوانید همه آنها را در سه فایل zip دانلود کنید.
تاریخ انتشار : |
نظرات (0)
|
تاریخ انتشار : |
نظرات (0)
|
|
متن دلخواه شما
|
|